دکتر فیروز نادری که در حال حاضر به عنوان یکی از مدیران ارشد سازمان فضایی ناسا، نقشی کلیدی در تعیین راهبردها و نظارت بر کل طرحها و ماموریتهای یکی از مهمترین مراکز فضایی این سازمان بر عهده دارد.
زندگی و تحصیلات
دكتر فیروز نادری كه در حال حاضر به عنوان یكی از مدیران ارشد سازمان فضایی ناسا، نقشی كلیدی در تعیین راهبردها و نظارت بر كل طرحها و ماموریتهای یكی از مهمترین مراكز فضایی این سازمان بر عهده دارد، در سال 1325 در شیراز متولد شده و تحصیلات ابتدایی و متوسطهاش را در شیراز و تهران گذرانده است.
,ی در سال 1964 به آمریكا رفته و تحصیلات خود را تا مقطع دكتری مهندسی الكترونیك در دانشگاه كالیفرنیای جنوبی ادامه داده است. دكتر نادری، پس از پایان تحصیل به كشور بازگشت و ضمن گذراندن خدمت سربازی، مدتی در مركز «سنجش از دور ایران» فعالیت كرد. وی از حدود 26 سال پیش همكاری خود را با ناسا آغاز كرد و در این مدت مشاغل فنی و مدیریتی متعددی را در زمینه ماهوارههای مخابراتی متحرك، رادارهای سنجش از دور، رصدخانههای تحقیقاتی اختر فیزیك ، اكتشاف مریخ و سایر اجرام منظومه شمسی برعهده داشت. دكتر نادری، فروردین ماه 1379 در شرایطی كه چندین ماموریت متوالی سازمان فضایی ناسا در پرتاب فضاپیما به سوی مریخ با شكست مواجه شده بود، به مدیریت برنامههای اكتشافات مریخ منصوب شد و توانست در طی چهار سال، سه ماموریت مهم از جمله پرتاب دو كاوشگر مریخنورد «روح» و «فرصت» را با موفقیت به انجام رساند. این دانشمند ایرانی در پی این موفقیت درخشان، در اسفند ماه سال گذشته به سمت معاون و مدیر ارشد برنامهریزی مركز JPL (آزمایشگاه پیشرانش جت) - از مهمترین مراكز فضایی ناسا - منصوب شده و در سمت جدید به عنوان مسئول طراحی برنامهها و راهبردهای مركز، تجاربش در ماموریتهای مریخ را در مطالعه سایر بخشهای جهان از زمین تا كهكشانهای دور به كار بسته است.وی همچنین مسئولیت طراحی چشمانداز راهبردی پنج تا 20 ساله JPL را برعهده دارد.
دكتر نادری در راستای سه دهه همكاری مستمر با سازمان فضایی ناسا، به دلیل عملكرد درخشان علمی و مدیریتی به دریافت عالیترین نشان علمی این سازمان (The Distinguished Service Medal) و نشانهای متعدد دیگر از جمله نشان فنآوری فضایی Hall of Fame، جایزه Aviation Week 2004 Aerospace، نشان افتخار Ellis Island سال 2005 - به دلیل همكاریهای گسترده علمی كه به غنیتر شدن فهم جامعه منجر شده - و ... موفق شده است.
متن زیر مصاحبه است كه دكتر فیروز نادری در باره موضوعات مختلف انجام داده اند.
ماموریت های حال و آینده مریخ در چه وضعیتی قرار دارند؟
پس از دو شكست پیاپی در مریخ در سال های گذشته سازمان فضایی ناسا دكتر فیروز نادری را به عنوان مسول برنامه های مریخ و ماموریت های سیاره سرخ منصوب كرد. دكتر نادری برنامه های موفق دوره مدیریت خود را در موضوع مریخ با هدایت و راهبری مریخ نوردهای آپورچونیتی و اسپریت آغاز نمود. كارنامه ای درخشان از یك همكاری دسته جمعی و تلاشی چند صد نفره برای هدفی مشترك . هم اكنون این دوقولوهای مریخی نزدیك به 1000 روز را در مریخ گذرانده اند كه ركورد بسیار خوبی برای مریخ نوردها و گروه هدایت كننده آنها محسوب می شود. ( آخرین خبر ها حاكی از آن است كه ماموریت مریخ نورد های ناسا برای یك سال دیگر تمدید شد )
پس از موفقیت مریخ نورد های روح و فرصت مهم ترین ماموریت، مدارگرد اكتشافی مریخ MRO یا Mars Reconnaissance Orbiter می باشد. دكتر فیروز نادری مدیریت این برنامه را نیز به عهده دارد . شاید چند روز بیشتر نیست كه قرار گیری موفق فضاپیمای MRO به مدار از پیش تعیین شده و تصحیح مداری آن موفقیت دیگری را نصیب آقای دكتر فیروز نادری و همكارانش كرد. ( به خبر MRO مدارگرد مریخ آماده برای جستجو مراجعه نمایید) و به این ترتیب یكی دیگر از برنامه های پیچیده پرتاب و هدایت مدارگرد های مریخ به مرحله جدید خود وارد شده است. فضا پیمای MRO سال پیش راهی مریخ شده و طی ماه های گذشته به مرحله تصحیح مداری خود رسیده و به مرور می رود تا در اولین گام تصاویر آزمایشی خود را از سطح مریخ ارسال كند(برای دریافت اطلاعات بیشتر پیرامون MRO به مقاله مدارگرد اكتشافی مریخ گامی درخشان به سوی اكتشافات فضایی مراجعه نمایید).
دارگرد دیگری نیز سال آینده در شمال مریخ و نزدیك قلب یخی آن فرود خواهد آمد. نام این مدارگرد كه كپسول آزمایشگر آن به سمت شمال مریخ شلیك خواهد شد فونیكس است فونیكس پس از برخورد با سطح مریخ قرار است تا در آزمایشگاه كوچك خود روی سطح و یخ های قطبی مریخ آزمایشهایی را به انجام برساند .اما در اواخر دهه میلادی و تا سال 2010 قرار است تا مریخ نورد بسیار پیشرفته ای با نام MSL كه یك لابراتوار مجهز علمی را به همراه دارد به سطح مریخ برسد. این یكی از بزرگترین پروژه های مریخ طی این دهه است كه برای كاوش سطح سیاره سرخ انجام میشود. این مریخ نورد كه شبیه به مریخ نورد های قبلی است اندازه ای به مراتب بزرگتر - سنگین تر و با ادوات ازمایشگاهی و جستجوگر بیشتر و كاملتری راهی مریخ خواهد شد.
آزمایشگاه سنگ و كانی به همراه 8 جز آزمایشگر دیگر آزمایشگاه این مریخ نورد را تشكیل میدهند. MSL چهار برابر از لحاظ وزن و اندازه از هم نوعان فعلی خود در مریخ بزرگتر است و مهمترین ویژه گی آن نوع سوخت آن است كه از انرژی اتمی استفاده میكند. پیش بینی میشود عمر این ربات كاوشگر با توجه به نوع سوخت آن و نوع طراحی بسیار طولانی باشد.مدارگردی بود كه پیش از ارسال مریخ نورد های روح و فرصت مكان های فرود این دو را بررسی و باعث انتخاب آن توسط متخصصان ناسا شده بود.
اینها مهمترین پروژه های صورت گرفته در مریخ طی این دهه خواهند بود. به گفته دكتر فیروز نادری تمامی این پروژه ها به صورت سلسله ای و مرتبط به هم انتخاب شده و طراحی میشوند و هر كدام مكمل ماموریت قبلی و پیش نیازی برای ماموریت های بعد از آن خواهند بود. مدارگردها مریخ را از بالا كاوش میكنند و نقاط احتمالی فرود مریخ نوردها را تعیین میكنند. برای مثال ادیسه مارس
با صحبت هایی جنابعالی این طور به نظر می رسد كه معمولا ناسا مدارگردها را پیش از ارسال مریخ نوردها به سوی این سیاره ارسال می كند ؟
بله همینطور هست. برای اولین بار در دهه 70 میلادی پروژه وایكینگ ها هم همراه با پرتاب مدارگرد ها به انجام رسیدند. شروع این نوع سلسله ماموریت ها با ارسال اطلاعات مدارگردهای در حال چرخش به دور مریخ و سپس فرود وایكینگ ها در مریخ انجام شد.
ماموریت بعدی فرود مریخ نورد در مریخ در چه سالی است و چه نتیجه ای از آن مد نظر است؟ 
MSL مریخ نورد جدید در سال 2009 پرتاب خواهد شد و در سال 2010 به مریخ رسیده و در سطح آن فرود خواهد آمد. اما فرق بین MSL با مریخ نوردهای كنونی در چیست ؟ : در اینجا سه سوال و هدف اصلی پیش روی ما است :در نظر گرفتن شرایط مریخ در طول تاریخ . آیا حیاتی در گذشته در آن وجود داشته یا این كه در اینده بوجود خواهد آمد ؟ دوم این كه آیا اگر شرایط زندگی وجود داشته آیا حیاتی هم بوجود آمده یا خیر. و سوال سوم این كه ایا اگر حیاتی هم بوجود امده است در حال حاضر هم به شكلی خاص دیده میشود یا خیر ؟ همه مریخ نورد ها آینده به قصد رسیدن به پاسخ این سوالات است كه راهی مریخ میشوند.
هدف های روح و فرصت این بود كه آیا آب به عنوان یكی از ملزومات بوجود حیات در مریخ در گذشته این سیاره وجود داشته ؟ MGS نامزد فرود آپورچونیتی انتخاب شده بود و پیش بینی میشد كه حاوی مواد معدنی نظیر هماتیت باشد فرستاده شد. در این مورد آپورچونیتی توانست با كشف هماتیت كه نشان دهنده وجود آب در گذشته است كمك بزرگی به ما بكند. كشف وجود آب در گذشته كمك بزرگی خواهد كرد برای این كه مطالعات بعدی خود را در این باره متمركز كنیم. وجود آب احتمال وجود حیات در گذشته را بسیار بیشتر میكند.
پاسخ این كاوشگر ها به ما چه بود ؟ : اسپریت را در دریاچه ای فرستادیم كه فكر میكردیم در انجا بتواند شواهدی از وجود اب یا حیات قدیمی یافت كند اما در این مورد تیر ما به خطا رفت ! و در مكان فرود چیزی یافت نكردیم.
آپورچونیتی نیز در جایی كه قبلا توسط ادیسه مریخ یا
ارسال كاوشگر MSL در سال 2009 گام بزرگی خواهد بود. این كاوشگر پس از فرود در مریخ به دنبال مواد شیمیایی خواهد گشت كه از اثرات وجود حیات باقی مانده گذشته باشد. یا بقایایی از آن باشد. از مقایسه مواد شیمیایی خاص كه توسط سیستم های حیاتی زنده به وجود می آیند و مواد شیمیایی طبیعی میتوان به این نتیجه رسید كه حیات از نوع خاصی در مریخ وجود داشته است. اگر ماموریت MSL با موفقیت و پیش بینی های انجام شده همراه باشد قدم بعدی ما جستجوی مستقیم حیات در مریخ در سال های پس از آن و حوالی سال 2016 خواهد بود.
شاید ذكر یك مساله در اینجا لازم باشد . در دهه 70 فضا پیما های وایكینگ كه روی سطح مریخ فرود امدند مستقیما به دنبال حیات بودند و با حمل بسیار تجهیزات و با یقین به این كه حیاتی در مریخ وجود دارد به جستجوی حیات در سطح مریخ پرداختند. اما در آن زمان نتوانستند به نتیجه ای برسند و پاسخ انها برای ما مایوس كننده و منفی بود. هیچ حیات و یا حتی نشانه ای از ان در مریخ یافت نشد.درس بزرگی كه از این ماموریت گرفتیم كار قدم به قدم و با برنامه در مریخ بود.
MSL به دنبال چه چیزی خواهد بود، كه ما از ماموریت روح و فرصت بدست نیاوردیم؟
اما MSL دنبال چه چیزی خواهد بود : اگر در نظر بگیریم كه آب در میلیونها و میلیاردها سال پیش در مریخ وجود داشته احتمالا حیات نیز از نوعی خاص میتوانسته وجود داشته باشد. پس ما باید به دنبال اثرات باقی مانده از این حیات یا مواد شیمیایی كه حاصل واكنش آن سیستم های حیاتی با مواد اطرافشان بوده باشیم. یكی از راههایی كه دانشمندان به دنبال كشف حیات از بقایای مواد شیمیایی به جا مانده در مریخ هستند این است كه چرخش جهت خاصی از اتمها با جهت های مختلف مثلا به راست (R) یا چپ (L) در مواد سطح مریخ بررسی كنند چرخش به چپ برخی اتمها نشانه حیات در گذشته است. این نوع ارایش اتمی را فقط سیستم های حیاتی در همه كیهان باعث میشوند و یافتن آنها شاید نشانه ای از حیات در گذشته باشد. پس هدف اصلی MSL بیشتر جستجو برای اینگونه نشانه های حیاتی خواهد بود.
مشكلات بزرگی پیش روی ما است
مشكلترین فاز فرود در به مریخ كند كردن سرعت فضا پیما است. در حال حاضر و در ماموریت های كنونی سپر حرارتی – چتر و موتور ها میتوانندسرعت را كاهش بدهند . اما در زمانی كه فضا پیمای حامل انسان بخواهد با 20 تا 25 برابر وزن و اندازه در سطح مریخ فرود آید كار كمی سخت تر خواهد شد ! ما هنوز تكنولوژی مورد نیاز برای این كار را در اختیار نداریم تابتوانیم سرعت را طوری كاهش دهیم كه انسان را به سلامت در سطح مریخ بنشانیم . یكی از دلایل مهم این است كه در مریخ حتی نمیتوان از خاصیت اصطكاكی جو آن به سبب رقیق بودنش استفاده كنیم .
سوال همیشگی در باره مریخ : سفر انسان به مریخ در چه تاریخی قابل تصور است ؟ تخمین هایی كه هم اكنون وجود دارد سال های بین 2015 و 2020 را زمان احتمالی سفر انسان به مریخ در نظر میگیرد. با توجه به مشكلاتی كه متذكر شدید چه زمانی را می توانیم برای این سفر در نظربگیریم؟
با توجه به مشكلات تكنولوژیكی و مالی كه بر سر این راه وجود دارد به نظر نمیرسد تا نیمه این قرن بتوانیم تمامی امكانات این سفر را فراهم كنیم و باید تا دهه های اینده صبر كنیم. برای پاسخ به این پرسش باید به مقدمات پرتاب و تكنولوژی هایی كه فعلا در اختیار داریم توجه كنیم.در ابتدا روی شاتل ها صحبت میكنیم . یكی از راه های ارسال تجهیزات به فضا هم اكنون شاتل ها هستند. اما پروژه شاتل ها به دلیل قدیمی شدن فن آوری های ساخت و هزینه های سنگین و خطراتی كه داشته اند تا سال 2010 بازنشسته خواهند شد. ناسا 14 بار دیگر شاتل ها را به فضا پرتاب خواهد كرد كه 13 پرتاب برای ارسال تجهیزات به ایستگاه فضایی و یك پرتاب هم برای تعمیر تلسكوپ فضایی هابل در نظر گرفته شده است. اما ناسا در حال تعیین جانشین هایی برای شاتل ها است این پرنده های جدید دیگر شبیه به شاتل ها نبوده و به پروگرس ها - فضا پیما های روسی شباهت خواهند داشت كه مكانیسمی شبیه به آنها دارند. در پروگرس ها مكان استقرار فضانورد ان بالای موشك پرتاب كننده در نظر گرفته میشود كه سیستم های جدید ناسا هم شبیه به آن خواهد بود. تاریخ شروع استفاده از این فضا پیما ها سال 2014 در نظر گرفته شده است. این زمانی است كه ناسا طبق زمانبندی های ماموریت های خود قصد دارد تا دوباره به ماه عزیمت كند ولی این بار دیگر شبیه به مسابقات فضایی دهه های اولیه عصر فضا كه برای فتح ماه بین شوری و امریكا رقابت سختی بود جنگی بر سر فتح ماه نخواهیم داشت. تغیر پرتاب كننده ها و بالابر ها و همینطور سفر دوباره به ماه از مهمترین برنامه های ناسا طی دهه اینده خواهند بود. پس از این ما روی چگونگی سفر فضا پیما های رفت و برگشت به مریخ و همینطور سفر انسان به سیاره سرخ برنامه ریزی میكنیم.
همانطور كه قبلا متذكر شدم ما سه مشكل بزرگ برای رسیدن به مریخ خواهیم داشت كه پرتاب به مریخ - هدایت تا مریخ و فرود روی مریخ هستند اما یك مشكل دیگر هم هست ! و آن هزینه های سنگین این ماموریت است كه غیر قابل تصور خواهد بود. به طور مثال در زمان فرود اولین انسان به ماه با بودجه های كنونی نزدیك به 70 میلیارد دلار سرمایه گذاری دولت وقت ایالات متحده انجام شد تا امریكا برنده مسابقه فتح ماه با شوروی باشد مسابقه ای كه سیاسی بود. این مبلغ هنگفت قسمت زیادی از هزینه های جاری دولت ان زمان را تشكیل میداد. ولی تخمین ما برای انجام سفر انسان به مریخ در حال حاضر رقمی بالغ بر 200 تا 400 میلیارد دلار است ! در حال حاضر چنین رقابتی وجود ندارد از زاویه دیگر اشكال اساسی بعدی شاید هزینه های جاری ملی در امریكا باشد. اگر به تركیب هرم سنی و جمعیتی امریكا نگاه كنیم ساختاری میان سال و رو به پیری را خواهیم دید. این جمعیت به مرور و طی سالهای آینده پیر تر و آسیب پذیر تر خواهند شد كه نیاز به توجه و صرف هزینه های بسیار زیادی برای آن لازم است. پس این هم یكی از مشكلات بزرگ ما برای تامین بودجه سرسام آور سفر به مریخ است.
: سه مرحله برای سفر به مریخ متصور است : اول پرتاب از زمین – دوم هدایت از زمین تا مریخ و سوم فرود در مریخ . بخش دوم این ماوریت آسان ترین قسمت آن خواهد بود و سختی آن فرود در مریخ و پرتاب از زمین است. مرحله اول یعنی پرتاب به سبب حجم زیاد وسایل و ملزومات این سفر نیاز به تدارك چندین پرتاب از زمین خواهد داشت كه در فضا این تجهیزات به هم ملحق شده و به صورت یك فضا پیمای مركب از همه این وسابل به سمت مریخ حركت میكند. پس از این ساده ترین مرحله آغاز میشود كه حركت این فضاپیما تا مریخ است. در این مرحله فضا پیما با سرعت بسیار زیاد به سمت مریخ روانه میشود و مشكلات از زمانی اغاز میشود كه ما بخواهیم سرعت آن را نزدیك مكان فرود و در جو بسیار رقیق مریخ كاهش دهیم و آن را با همه مسافران و وسایلش سالم به سطح بنشایم. برای مثال سرعت حركت فضا پیما هایی كه حامل روح و فرصت بودند نزدیك به 20 هزار كیلومتر در ساعت بود و زمانی كه تنها 120 كیلومتر با مریخ فاصله داشتند باید سرعت را آنقدر كاهش میدادیم كه به آرامی بتوانند بر سطح مریخ فرود ایند.
دوستان و هم وطنان من به دلیل علاقه زیاد به هموطنانشان و دانشمندان ایرانی سعی میكنند طراح اصلی این پروژه را بنده معرفی كنند كه این تصور صحیح نیست. برای مثال اگر بتوانیم پاسخ این سوالات را بدهیم شاید مفهوم این جمله را دریابیم چند سوال از خودمان میپرسیم : به نظر شما طراح شاتل فضایی كیست ! یا این سوال كه تلسكوپ فضایی هابل را چه كسی ساخته و طراحی كرده است ؟ پاسخ همه این ها این است كه نه یك نفر بلكه كار گروهی سبب ساز ساخت انها بوده است. در مورد پروژه مریخ نوردهای اسپریت و آپورچونیتی نیز وضعیت به همن گونه بوده و یك تیم چند صد نفره با تخصصهای مختلف سازنده آن بوده اند. كه اصطلاحاSystem Engenrinig نامیده میشود. در همه پروژه ها شاید تخصص های مختلفی از واحد های نرم افزاری گرفته تا سخت افزاری و ... وجود دارند كه هماهنگی دقیقی را بین خود لازم خواهند داشت و این كار یك مدیر برنامه است. سابقه علمی من : دكترای مهندسی برق -متخصص پردازش تصاویر دیجیتال نیز هستم. علاقه من بشتر مدیریت برنامه بوده طی 27 سالی حضورم در ناسا وظیفه ام مدیریت برنامه ها بوده است . در سازمان فضایی ناسا مدیریت ها را به افرادی میسپارند كه تجربه و تخصص مدیریت برنامه و احاطه نسبی نسبت به آنچه در تمامی بخشها اتفاق میافتد داشته باشند. بخشهایی كه بنده در آنها مشغول فعایت بوده ام شامل این قسمت ها هستند :ماهواره ها - ماهواره های زمین شناس- تلسكوپ جیمز وب - مریخ و ... بوده است. از سال گذشته نیز معاون JPL جی پی ال هستم.
درطول 5 سال گذشته 5 یا شش پروژه را به عهده داشته ام. در طول برنامه مریخ مسول آن بودم و مدیر برنامه های مریخ . همینطور برنامه ریزی پروژه های 10 ساله مریخ نیز بر عهده من میباشد. مسولیتم هماهنگی های بین مدیران پروژه ها و اجزا آنها است . نقش اساسی و تخصص من مدیریت سیستم بوده
MRO هم اكنون در چه وضعیتی به سر می برد؟ بحران چند ماه پیش این پروژه كه یكی از دلایل لغو سفر شما به ایران بیان شده به بوده است؟
وقتی كه یك فضا پیما به سوی سیاره ای پرتاب می شود ، احتمال دارد در مراحل مختلف ماموریت مشكلاتی بو جود آید. هنگامی كه مدار گردMRO با سرعت بسیار زیادی به مریخ نزدیك می شود، باید طی ترمز هوایی AEROBRAKING و چند مرحله تصحیح مداری از سرعت فضا پیما كاسته شود و مدار گرد در مدار اصلی خود به دور سیاره قرار گیرد. این مرحله از باید ماموریت با دقت بسیار زیادی صورت پذیرد، زیرا بروز كوچك ترین اشتباه باعث عبور مدار گرد از كنار سیاره و یا برخورد با آن می شود.
مدار از پیش تعیین شده برای MRO بیضی به ارتفاع 300 كیلومتر از سطح مریخ می باشد. ورود مستقیم به این مدار سوخت زیادی لازم داشت و همین میزان سوخت باعث می شد تا نتوان تجهیزات زیادی را همراه مدار گرد ارسال كرد. اماMRO از روشی خاص برای قرار گیری در مداری مناسب بهره می برد. به همین منظور مدار گرد را به جای مدار دایره ای در یك مدار بیضی بسیار كشیده قرار گرفت . این مدار بین 300 تا 30.000 كیلومتر پهنا داشت و قرار گیری در این مدار باعث صرفه جویی در مصرف 500 كیلوگرم سوخت و جایگزینی آن با تجهیزات ارسالی مورد نیاز برای كاوش مریخ شده است. مدارهای بیضوی، مدارهای كشیده ای هستند و زمان زیادی (حدود شش ماه) طول می كشد تا از ابتدا تا انتها طی شوند. به همین دلیل MRO مدارهای بیضوی خود را كوچك و كوچك تر می كند تا در مدار مورد نظر ما قرار گیرد . هنگام ترمز هوایی MRO ، مجهز به موتور های سوختی كوچكی است كه قادرند با اجرای مانور هایی فضا پیما را در مسیر اصلی خود نگاه دارند. روش كار به این صورت است كه مدار گرد با روشن و خاموش كردن موتور ها و ایجاد اصطكاك مدارها را كوچك و كوچكتر می كند و حدودا 300 مدار تغییر مكان می دهد تا در مداری 90 تا 110 دقیقه ای قرار گیرد. مداری كه MRO در ابتدا وارد آن شد به دلیل كشیدگی زیاد و همچنین تمایل زاویه ای،برای اكتشافات و پژوهش های علمی مناسب نبود. MRO هم اكنون در مدار اصلی خود قرار گرفته است و می تواند به كاوش در سطح مریخ بپردازد.
ما قوی ترین تلسكوپ را برای این مدارگرد در نظر گرفتیم كه قوی ترین تفكیك را در تصاویر ارسالی مریخ خواهد داشت به اندازه ای كه میتواند یك صندلی را در سطح مریخ تشخیص دهد! طیف سنج بسیار مجهزی نیز در آن تعبیه شده است. MSL در زمان فرود آن در سال 2010 خواهد بود. MSL قصد دارد به صورت مستقیم به دنبال حیات یا آثاری به جا مانده از آن در سطح مریخ بپردازد.
یكی از هدفهای مهم این نقشه برداری ها انتخاب محل فرود مریخ نورد
مشكل پیش آمده برای MRO چه بود ؟ سرعت زیاد MRO در زمانی كه نزدیك به مریخ شده بود میبایستی كم می شد و این كار نیز باید با پمپاژ سوخت به درون موتورهای آن و روشن كردن موتور ها انجام میشد. مراحل كار بسیار ساده است ! در زمانی معین باید چند پیچ باز و بسته شود كه با چند انفجار كوچك منظم این كار انجام میشود و میزان معینی سوخت به مخزن سوخت وارد شود و در انجا منفجر شده باعث تغییر مسیر و كم كردن سرعت شود. 4 هفته مانده به رسیدن به مرحله باز و بسته كردن این پیچها آزمایشی را روی ماهواره ای كه شبیه به همین سیستم در ان تعبیه شده بود انجام دادیم كه نتیجه ازمایش منفی بود. پیچها باز نشد و این ما را نگران میكرد كه احتمالا با چنین وضعیتی در زمان رسیدن MRO به مریخ روبرو خواهیم شد. سرانجام به این نتیجه رسیدیم كه ترتیب انفجارهایی كه پیچ ها را باز میكند باید تغییر میكرد كه حدسمان درست بود و با تغییر زمان بندی انفجار های درهفته های بعدی توانستیم مشكل بوجود امده را بر طرف كنیم.
MRO از چه زمانی داده های خود را به زمین ارسال خواهد كرد؟
از 16 سپتامبر ( سه شنبه گذشته ) كار MRO آغاز شده است و این فضا پیما هم اكنون در مدار از پیش تعیین شده در حركت بوده و مشغول آزمایش ادوات خود میباشد. و از دو ماه اینده دستگاه های نقشه بردار و تصویر بردار اطلاعات اصلی را ارسال خواهند كرد.
دكتر نادری در راستای سه دهه همكاری مستمر با سازمان فضایی ناسا، به دلیل عملكرد درخشان علمی و مدیریتی به دریافت عالیترین نشان علمی این سازمان (The Distinguished Service Medal) و نشانهای متعدد دیگر از جمله نشان فنآوری فضایی Hall of Fame، جایزه Aviation Week 2004 Aerospace، نشان افتخار Ellis Island سال 2005 - به دلیل همكاریهای گسترده علمی كه به غنیتر شدن فهم جامعه منجر شده - و ... موفق شده است.
از اسپریت و آپورچونیتی چه خبر؟ آیا داده های جدیدی از این مریخ نوردها دریافت می كنیم؟
در ابتدا 90 روز انتظار داشتیم كه این دو مریخ نورد با توجه به شرایط حاكم بر مریخ بتوانند زنده بمانند. این به علت اتمام انرژی به دلیل خاك گرفتگی سطح سلولهای خورشیدی آن پیش بینی شده بود. اما یك اتفاق جالب به كمك ما آمد. معمولا در مریخ باد ها و گرد باد های كوچكی میوزند . وزش این بادها باعث شد تا گرد و خاك جمع شده روی صفحه های خورشیدی این مریخ نوردها از روی آن پراكنده شود. و طول مدت دریافت انرژی خورشیدی افزایش یابد. وضعیتی كه تا به حال نیز ادامه داشته است.علاوه بر این مشكلات كه با خوش شانسی همراه بوده ، مشكلاتی هم در بخش مكانیكی آنها داریم . مثلا چرخ جلو سمت راست اسپریت از كار افتاده است كه سرعت كار این مریخ نورد را كم كرده است. اما مشكل بزرگتر برای ادامه كار آنها تامین بودجه آنها است. ما 90 روز بودجه برای آنها در برنامه خود گنجانده بودیم كه با توجه به تمدید چند باره ماموریت آنها این زمان بسیار بیشتر از پیش بینی ها شده است. هم اكنون سالانه 30 میلیون دلار هزینه نگهداری مریخ نورد هاست كه رقم زیادی برای اداره آنها محسوب میشود. آخرین تصمیم گیری سازمان فضایی ناسا تمدید 1 ساله ماموریت موفق مریخ نورد های اسپریت و آپورچونیتی است كه در این بخش خبری آن را بخوانید ماموریت مریخ نورد های ناسا برای یك سال دیگر تمدید شد
دو وظیفه برای MRO در نظر گرفته شده است. اولی نقشه برداری از مریخ با تفكیك بسیار زیاد كه برای تعیین مكان فرود MSL در سال 2010 به كار خواهد رفت و دومی ایجاد ارتباط بین مریخ نورد MSL با زمین به واسطه MRO خواهد بود.
به خبر MRO مدارگرد مریخ آماده برای جستجو مراجعه نمایید)سوم سلامت انسان در فضا و مریخ. سفر چند روزه به ماه و اقامت در آن از نظر فیزیولوژی بدن خطرات زیادی برای انسان نداشته و به مشكلی از این نظر بر نخوردیم.برنامه ای كه حداكثر طی چند روز رفت و برگشت فضانوردان به ماه انجام میپذیرد. ولی سفر به مریخ كاملا متفاوت است. ما با تجهیزات كنونی حدود 7 ماه زمان لازم خواهیم داشت تا فاصله بین زمین تا مریخ را طی كنیم 7 ماه سفر در زمانی است كه مریخ نزدیكترین فاصله را به ما داشته باشد. در نظر بگیرید زمان برگشت هم باید در تاریخی باشد كه دوباره مریخ نزدیكترین فاصله را به زمین داشته باشد تا همین 7 ماه زمان برای رسیدن به زمین را صرف شود. پس از رسیدن به مریخ 19 ماه طول خواهد كشید تا دوباره شرایط ایده عال برای بازگشت به زمین فراهم شود . یعنی فضانوردان زمانی در حدود 14 ماه را در راه رفت و برگشت از مریخ هستند و 19 ماه نیز باید در مریخ به سر برند. با این شرایط سخت میتوان در نظر گرفت كه سفر انسان به مریخ نمیتواند طی یكی دو دهه اینده صورت گیرد.
نقش شما در پروژه MRO و همچنین در ماموریت مریخ نوردهای روح و فرصت چه بوده است؟
شبیه به چنین مشكلی را در ماموریت مریخ نورد اسپریت نیز داشتیم. در زمانی كه اسپریت قرار بود به سطح مریخ نشیند مقدار زیادی غبار و شن در جو مریخ وجود داشت و این به خاطر طوفان هایی بود كه در مریخ رخ داده بود . با توجه به رقیق بودن جو مریخ و جابه جایی این جو اندك احتمال میدادیم كه هوا به اندازه كافی وجود نداشته باشد تا چترها بتوانند سرعت كپسول حاوی آن را كم كنند ما توانستیم در 48 ساعت پیش از رسیدن به نقطه بحرانی با تغییراتی در برنامه باز شدن چترها مشكل را برطرف كنیم.
|
